Verzekeringsfraude: cijfers, typen en detectie

Kort gezegd: verzekeringsfraude in Nederland is een structureel probleem dat de premies van alle eerlijke verzekerden onder druk zet. De sector houdt via het Verbond van Verzekeraars en het gezamenlijke frauderegister (CIS-stelsel) zicht op het fenomeen, maar de gemeten fraude blijft altijd een onderschatting van de werkelijke omvang. Fraude speelt zich af op twee sleutelmomenten, de acceptatie en de schade, en neemt steeds meer georganiseerde en documentaire vormen aan. Om ze te detecteren moet u de identiteit verifiëren, de documenten controleren en de signalen kruisen om netwerken op te sporen.

‍

Wat is verzekeringsfraude?

‍

Verzekeringsfraude verwijst naar elke opzettelijke handeling die erop gericht is een onrechtmatig voordeel van een verzekeraar te verkrijgen: een contract afgesloten op valse gronden, een ongerechtvaardigde vergoeding, of een vergoeding die hoger is dan de werkelijke schade. Ze onderscheidt zich van een eenvoudige vergissing of een verzuim te goeder trouw door haar opzettelijke karakter.

‍

Ze betreft alle branches: auto, woning, gezondheid, arbeidsongeschiktheid, overlijdensrisico, wettelijke aansprakelijkheid. Ze kan het werk zijn van een geïsoleerde particulier die een schade overdrijft, evenals van een georganiseerd netwerk dat valse aangiften op grote schaal industrialiseert.

‍

De inzet is tweeledig. Enerzijds weegt fraude op het technische evenwicht van verzekeraars en, uiteindelijk, op de premies van alle eerlijke verzekerden. Anderzijds is ze steeds moeilijker te detecteren, want fraudeurs beschikken tegenwoordig over hulpmiddelen die het produceren van geloofwaardige valse documenten vergemakkelijken.

‍

De situatie in Nederland

‍

In Nederland houdt de verzekeringssector gezamenlijk zicht op fraude. Het Verbond van Verzekeraars publiceert periodiek over de aanpak en de omvang van verzekeringsfraude, en verzekeraars werken samen via een sectorbreed frauderegister en het CIS-stelsel (Centraal Informatie Systeem). Zo kunnen maatschappijen signalen delen en dossiers over verzekeraars heen met elkaar in verband brengen.

‍

Wat uit die inspanningen naar voren komt, vraagt om een voorzichtige lezing. De gemeten cijfers weerspiegelen alleen de fraude die door verzekeraars is gedetecteerd en gemeld, niet de werkelijke fraude. Het fenomeen wordt dan ook als onderschat beschouwd. Een stijging van de vastgestelde fraude betekent bovendien niet noodzakelijk dat er meer fraude is dan voorheen: ze weerspiegelt ook een betere detectiecapaciteit van de verzekeraars.

‍

De rode draad is duidelijk: fraude is geen marginaal fenomeen meer, ze verschuift naar het documentaire vlak en organiseert zich steeds vaker in netwerken. Precies daarom verplaatst het zwaartepunt van de aanpak zich naar geautomatiseerde controles bij zowel de acceptatie als de schade.

‍

De belangrijkste fraudetypen

‍

Fraude manifesteert zich op twee hoofdmomenten in de levenscyclus van een contract: bij de acceptatie en bij de schade. Een derde, transversale dimensie betreft de georganiseerde netwerken.

‍

Bij de acceptatie

‍

Acceptatiefraude vindt plaats bij het aangaan van de relatie, vóór elke schade. Ze berust op verkeerde informatie die aan de verzekeraar wordt verstrekt om een contract, een voordelige tarifering of een dekking te verkrijgen die anders niet zou zijn toegekend. Hieronder vallen:

• de valse aangifte over het risico (verhulde antecedenten, verborgen werkelijk gebruik van het goed, ondergerapporteerde gezondheidstoestand);
• de frauduleuze acceptatie onder een valse identiteit of met valse bewijsstukken;
• het gebruik van valse documenten (bewijs van adres, bankgegevens, identiteitsbewijs) om het dossier te valideren.

Het risico ligt hier stroomopwaarts: een contract dat vanaf het begin is aangetast, opent de deur naar latere frauduleuze schadegevallen.

‍

Bij de schade

‍

Dit is het meest blootgestelde moment. Schadefraude bestaat erin een gebeurtenis aan te geven om een onrechtmatige vergoeding te verkrijgen. Ze neemt verschillende vormen aan:

• de overdrijving van een werkelijke schade (overschatting van de schade, toevoeging van niet-beschadigde voorwerpen);
• de pure en simpele verzinning van een schade die nooit heeft plaatsgevonden;
• de valse ongevallen en de gefingeerde schadeformulieren, waarbij de partijen samenspannen om een gebeurtenis te simuleren;
• de schadegevallen waarbij huurvoertuigen worden gebruikt om de aangegeven schade te maximaliseren;
• de valse documenten die de schade rechtvaardigen: opgeblazen offertes, valse facturen, valse schadeformulieren, frauduleuze bankgegevens om de vergoeding om te leiden;
• de schadegevallen aangegeven op naam van overleden personen, een werkwijze die identiteiten uitbuit die niet meer kunnen worden betwist.

‍

Georganiseerde netwerken

‍

Naast de geïsoleerde gevallen is een groeiend deel van de fraude het werk van georganiseerde netwerken. Deze structuren industrialiseren de fraude: vermenigvuldiging van gecoördineerde valse schadegevallen, hergebruik van dezelfde identiteiten en dezelfde documenten, het in verbinding brengen van tussenpersonen (garages, dienstverleners, aanbrengers) en het sturen van meerdere dossiers tegelijk.

‍

Deze netwerken zijn bijzonder moeilijk op te sporen dossier per dossier, want elk geval afzonderlijk kan geloofwaardig lijken. Hun detectie berust op het kruisen van de signalen tussen dossiers: dezelfde contactgegevens, dezelfde voertuigen, dezelfde bankgegevens, terugkeer van bepaalde dienstverleners. Dat is precies de inzet van schadefraude en georganiseerde netwerken.

‍

Waarom AI de documentaire fraude verergert

‍

De grote omslag van de afgelopen jaren is documentair. Het produceren van een valse offerte, een valse factuur, een vals schadeformulier of een vals bewijsstuk vraagt geen bijzondere technische vaardigheden meer.

‍

De hulpmiddelen van generatieve kunstmatige intelligentie maken het mogelijk om in enkele seconden visueel onberispelijke documenten te creëren: coherente lay-out, plausibele logo's, realistische bedragen, met het blote oog onzichtbare inconsistenties. Het bewerken van afbeeldingen en het manipuleren van pdf's is triviaal geworden.

‍

Resultaat: de menselijke visuele controle volstaat niet meer. Een schadebehandelaar, hoe ervaren ook, kan een goed ontworpen vals document niet met het oog detecteren, zeker niet in een context van volume en korte doorlooptijden. Documentaire fraude wordt zo de meest blootgestelde schakel, zowel bij de acceptatie als bij de schade. Het antwoord kan alleen geautomatiseerd zijn, in staat om de metadata, de interne coherentie van de documenten en de vervalsingssignalen te analyseren.

‍

Hoe verzekeraars ze detecteren

‍

Fraude detecteren bestaat niet uit het vermenigvuldigen van handmatige controles, maar uit het integreren van geautomatiseerde verificaties op de sleutelmomenten van het traject, zowel bij de acceptatie als bij de vergoeding. Vier hefbomen worden gecombineerd.

‍

Identiteitsverificatie. Zich ervan verzekeren dat de persoon die het contract afsluit of de schade aangeeft, wel degelijk is wie hij beweert te zijn. Dat is het eerste bolwerk tegen valse identiteiten en schadegevallen aangegeven op naam van derden, waaronder overleden personen. Deze controle valt onder een logica van fraudescore en identiteitsverificatie.

‍

Documentcontrole. De verstrekte stukken automatisch analyseren (offertes, facturen, schadeformulieren, bankgegevens, bewijsstukken) om vervalsingen, inconsistenties en kunstmatig gegenereerde documenten op te sporen. De documentaire controle maakt het mogelijk om met name de authenticiteit van een IBAN of een bewijsstuk te valideren vóór elke uitbetaling.

‍

Kruising van signalen en detectie van netwerken. De informatie tussen dossiers met elkaar in verband brengen om verdachte terugkerende patronen aan het licht te brengen: dezelfde bankgegevens, dezelfde contactgegevens, dezelfde dienstverleners, dezelfde voertuigen. Dat is wat het mogelijk maakt om over te stappen van detectie per geval naar de identificatie van georganiseerde netwerken.

‍

Risicoscoring. Aan elk dossier een risiconiveau toekennen op basis van het geheel van de signalen, om de dossiers te sturen: vlotte validatie voor de gezonde gevallen, versterkte controle voor de twijfelachtige gevallen. Het doel is om de menselijke inspanning te concentreren waar ze telt, zonder de ervaring van de eerlijke verzekerden aan te tasten.

‍

De operationele inzet is om een snelle en gedocumenteerde beslissing te verkrijgen, in enkele seconden, zowel om de trajecten niet te vertragen als om over een controleerbaar spoor te beschikken in geval van betwisting.

‍

Ter conclusie

‍

Verzekeringsfraude is geen marginaal fenomeen meer, en wat de sector via het Verbond van Verzekeraars en het frauderegister meet, toont daarvan slechts het zichtbare deel. Ze speelt zich af zowel bij de acceptatie als bij de schade, structureert zich in netwerken en steunt steeds meer op valse documenten die door AI geloofwaardig zijn gemaakt.

‍

Tegenover deze evolutie bereiken de visuele controle en de behandeling per geval hun grenzen. Doeltreffende detectie berust op een combinatie van identiteitsverificatie, geautomatiseerde documentcontrole, kruising van signalen en risicoscoring, rechtstreeks geïntegreerd in de acceptatie- en vergoedingstrajecten. Alleen onder die voorwaarde kunnen verzekeraars de fraude vóór de uitbetaling stoppen, terwijl ze de ervaring van hun verzekerden te goeder trouw behouden.

Bronnen: Verbond van Verzekeraars.

‍